BPཀྱིས་སྣུམ་བཤོ་བ་མཚམས་འཇོག་ཐུབ་པ།

སྤྱི་ལོ༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་༧ཚེས་༡༥།

མེག་ཟེ་ཁོའི་མཚོ་ཁུག་ཏུ་སྣུམ་འཛག་པ་དེ་ཟླ་གཉིས་དང་ཉིན་ཉི་ཤི་རྩ་ལྔ་འགོར་རྗེས་མཚམས་འཇོག་བྱེད་ཐུབ་འདུག
དང་ཐོག་སྤྱི་ཟླ་༤་ཚེས་༢༠་ཉིན་མེག་ཟེ་ཁོ་མཚོ་ཁུག་ཏུ་ཡོད་པའི་BP༼དབྱིན་ཇིའི་རྡོ་སྣུམ་༽ཀུང་ཟིའི་སྣུམ་འདོན་ས་ཚུགས་
ཞིག་ཏུ་འབར་གས་རང་བཞིན་གྱི་བསམ་ཡུལ་འདས་བའི་ཆག་སྒོ་བྱུང་ནས་ལས་མི་༡༡་རྐྱེན་ལམ་དུ་སོང་ཞིང་སྐབས་དེ་དུས་
ས་འོག་ནས་སྣུམ་འབོད་ཆེན་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཛག་བཞིན་པ་ངེས་སུ་ས་སྟེང་ནས་མཐོང་མེད། འོན་ཀྱང་མཚོ་ངོས་ནས་མར་
རྩིས་པའི་དབྱིན་ཁྲི་༥༠༠༠རྩམ་གྱི་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་ན་སིང་རྒྱབ་མ་ཐུབ་པའི་སྣུམ་ནག་འཛག་བཞིན་པ་BPཀུང་ཟིས་
ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་མེད།

ཉིན་ཤས་མ་འགོར་པར་གསར་འགོད་པ་དང་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་གནོད་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས།
སྐབས་དེ་དུས་ནས་ཚན་རིག་པ་དང་འཕྲུལ་འཁོར་ཇུས་འགོད་པ་མང་པོས་ཐབས་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒོས་ནས་སྣུམ་འཛག་
བཞིན་པའི་སྦུ་གུ་དེའི་ཁ་བཅོད་ཐབས་ཀྱི་རིག་ལམ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་འཚོལ་བསྡུ་བྱས་ཤིང་གཏིང་ཧ་ཅང་ཟབ་པའི་རྐྱེན་
གྱིས་མཚོའི་ཞབས་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེ་བར་བརྟེན་སྤྱི་ཟླ་༧་ཚེས་༡༥པར་དུ་སྤུ་གུ་དེ་ལ་ཁ་གཅོད་རྒྱག་མ་ཐུབ་པ་རེད།

སྣུམ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་ནས་མཚོ་ངོས་སུ་སླེབས་ཤིང་མཚོ་རླབས་དང་རླུངཤུགས་ཀྱིས་སྣུམ་ནག་མཚོ་འགྲམ་དུ་ཁུར་
ཡོང་ནས་ཨ་རིའི་མངའ་སྡེ་ཋེག་ཟ་སི། ལོའུ་ཟི་ཨཱན་ནཱ། མི་སཱི་སཱི་ཕེ། ཨཱ་ལཱ་བྷ་མ། (Taxas, Loousiana, Mississipi,
Alabama, Florida)
ཧྥི་ལོ་རི་ཌ་བཅས་ཀྱི་མཚོ་འགྲམ་གྱི་རང་བྱུང་སྐྱེ་ཁམས་དང་ཁོརཡ་ཡུག་ལ་གནོན་པ་ཚབས་ཆེན་ཕོག་ཡོད་པ་རེད།

མེག་ཟེ་ཁོ་མཚོ་ཁུག་གི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་གི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་ཞིང་རྒྱ་མཚོ་ལ་གཙོག་སྐྱོན་ཐེབས་པ་དེས་སྐམ་མཚོ་
གཉིས་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་བྱ་རིགས་དང་། ཉ། རུས་སྦལ། སྡིག་སྲིན་གྱི་རིགས་མང་དག་གི་ཁ་ཟས་ཆད་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ལ། རྩི་ཤིང་གི་རིགས་ཡོངས་སུ་སྣུམ་ནག་གིས་གཙོག་སྐྱོན་བཟོས་ཤིང་བྱ་རིགས་དེ་དག་ལ་མཚོན་ན་བྱ་སྒྲོའི་ནང་དུ་སྣུམ་འཐིམ་ཚེ་
འཕུར་མི་བདེ་བ་མ་ཟད་ལུས་ཀྱི་ཚ་གྲང་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་འགྲོ་བ་ཡིན། བྱ་ཡི་ལུས་ལ་གཙོག་པ་གང་ཡིན་འགོས་དུས་བྱའི་
གཙང་མ་བཟོ་བའི་ཐབས་ལམ་ཉེག་གཅིག་དེ་ནི་ལུས་སྟེང་གི་གཙོག་པ་ཟ་བའི་ཐབས་ལམ་ཡིན། བྱ་ཡིས་སྣུམ་ནག་ཟས་བ་ཡིན་ན་
མཁལ་མ་དང་མཆིན་པ་སོགས་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་ཤིང་འཇུ་བྱེད་མ་ལག་ལ་ཡང་གཏོར་སྐྱོན་ཐེབས་ནས་མགྱོགས་པོར་ཤི་
འགྲོ་བ་ཡིན།

སྤྱིར་ན་འཛམ་གླིང་འདིར་རུས་སྦལ་གྱི་རིགས་རིགས་ཆེ་བ་ཁག་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཞིང་བྱེ་བྲག་གི་རིགས་༢༥༠ཙམ་ཡོད་ལ་
མེག་ཟེ་ཁོ་མཚོ་ཁུག་ཏུ་རུས་སྦལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་རིགས་༥༠་ཙམ་གནས་སྡོད་དང་འགྲོ་འོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། གང་མགྱོགས་མཚོ་འགྲམ་གཙང་བཟོ་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་མཚོ་འགྲམ་དང་བྱེ་ཁུག་དག་ཏུ་རུས་སྦལ་གྱི་ཚང་བཅས་
ཡོད་པའི་སྒོང་ང་ལས་ཕྱིར་ཐོན་མ་ཐག་པའི་རུས་སྦལ་གྱི་ཕྲུ་གུ་མང་པོ་ཤི་འགྲོ་བ་མ་ཟད་རུས་སྦལ་དར་མ་མང་པོའི་
ཁ་སྣ་རུ་སྣུམ་ནག་འཛུལ་ནས་དབུགས་ལེན་མ་ཐུབ་པར་ཤི་འགྲོ་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད། མཚོ་ཡི་རུས་སྦལ་གྱི་རིགས་མང་ཆེ་བ་
རྩ་སྟོང་དུ་འགྲོ་ཉེན་ཆེ་བའི་ཐོ་རུ་བཀོད་ཡོད་པ་དང་རུས་སྦལ་དེ་དག་དག་ནི་རྒྱ་མཚོའི་སྐྱེ་ཁམས་གྱི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།         

ཨ་རིའི་ཉ་དང་རི་དྭགས་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྙན་ཞུ་ཞིག་གི་ནང་དུ་འཁོད་པ་ལྟར་ན་སྤྱི་ཟླ་༤་ཚེས་༣༠་ནས་
ཟླ་༦པའི་༢༤་བར་དུ་སྡོམས་པའི་རུས་སྦལ་༤༡༡་གི་རོ་རྙེད་པར་བཤད་ཞིང་། རུས་སྦལ་ལྔའི་སྟེང་དུ་མ་གཏོགས་
སྣུམ་ནག་འགོས་ཡོད་པ་མཐོང་མི་འདུག འོན་ཀྱང་ས་ཁུལ་དེར་བརྙེད་པའི་རུས་སྦལ་གྱི་རོ་གྲངས་ནི་གཤམ་གསལ་རེའུ་མིག་ལྟར།

ས་ཁུལ་ རུས་སྦལ་གྱི་རོ་གྲངས་ མི་སཱི་སཱི་ཕེ། 210 ལོའུ་ཟི་ཨཱན་ནཱ། 88 ཨཱ་ལཱ་བྷ་མ། 66 ཧྥི་ལོ་རི་ཌ་ 43 མེག་ཟེ་ཁོ་མཚོ་འགྲམ་ 4

རྒྱལ་སྤྱིའི་རི་དྭགས་དང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་པ་WWFདང་Audubon Society ལྟ་བའི་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་
པའི་ཚོགས་པ་མང་དག་ཅིག་གིས་སྣུམ་ནང་དུ་ལྷུང་ཡོད་པའི་རུས་སྦལ་དང་བྱ་བྱེའུ་མང་པོ་གཙང་སེལ་ས་ཚིགས་མང་པོར་
ཁྱེར་ཡོང་ནས་ལུས་པོ་ཡོངས་སུ་ཆུ་དང་དགས་རྫས་བྱེད་སྤྱད་བྱས་ནས་བཀྲུས་དེ་ཕྱི་རང་བྱུང་ཁམས་སུ་གཏོང་བཞིན་ཡོད།
ལྷག་པར་ཏུ་དུས་ཚུགས་འདི་ནི་བྱ་རིགས་མང་པོ་ལྷོ་ནས་བྱང་དུ་འཕུར་པའི་དུས་ཚིགས་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། མེག་ཟེ་ཁོའི་
མཚོ་ཁུག་དེ་ནི་བྱ་ལམ་གྱི་ངལ་གསོའི་ས་ཚུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། ལོའུ་ཟི་ཨཱན་ནཱའི་མངའ་སྡེའི་གཞུང་གི་མཚོན་རྟགས་
བྱ་Brown Pelicanཞེས་པ་དེ་ཆེར་སྟོང་ཉེན་ཆེ་བའི་བྱ་རིགས་ཀྱི་ཐོ་ནས་སུབ་ཐུབ་ཡོད་ན་ཡང་སྣུམ་ནག་འཛག་པའི་
དོན་རྐྱེན་འདིས་བྱ་རིགས་དེ་ཡང་བསྐྱར་སྟོང་ཉེན་ཆེ་བའི་ཐོ་རུ་འགོད་སྲིད་པར་བཤད།

ལོའུ་ཟི་ཨཱན་ནཱའི་མངའ་སྡེས་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྡིག་སྲིན་ལས་གྲུབ་པའི་བཟའ་ཆའི་བརྒྱ་ཆ་༦༠ནས་༧༠ ཨ་རིའི་
རྒྱལ་ཡོངས་སུ་འཁོ་འདོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ལོའུ་ཟི་ཨཱན་ན་དང་ཨཱ་ལཱ་བྷ་མ། ཧྥི་ལོ་རི་ཌ་མངའ་སྡེ་སོགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་
གྱི་ཡོང་སྒོ་མང་ཆེ་བ་མཚོ་འགྲམ་གྱི་ཡུལ་སྐོར་ཡིན་ཞིང་། ཆུ་རྩེད་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་དང་། འགྲོན་ཁང་དང་ཟ་ཁང་གི་
ལས་རིགས། སྐྱེ་ཁམས་ཡུལ་སྐོར་དང་བྱ་རིགས་ངེས་འཛིན་གྱི་ལས་རིགས་སོགས་ནི་ས་ཁུལ་དེ་དག་གི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་
ཁྲག་རྩ་ཡིན། ལོའུ་ཟེ་ཨཱན་ནཱ་མངའ་སྡེའི་གཞུང་གི་རྩིས་ཐོ་ལ་གཞུགས་ནས་བཤད་ན་ཡུལ་སྐོར་ཟས་རིགས་ཚོང་ལས་
གཅིག་པོས་ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཡོང་འབབ་ཨ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་གཅིག་༼༡༥༠༠༠༠༠༠༠༠༽དང་ཕྱེད་ཀ་འཁོར་བསྐྱོད་
བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེ་བཞིན་མི་སཱི་སཱི་ཕེ་དང་ཨཱ་ལཱ་བྷ་མ་གཉིས་གྱི་དཔལ་འབྱོད་ལ་ཡང་ཉུང་མཐར་ཨ་སྒོར་
ཐེར་འབུམ་ལྔ་རྩམ་གྱི་ཡོང་འབབ་སྐྲུན་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཐེངས་འདིའི་སྣུམ་ནག་འཛག་པ་འདིས་ཡོང་འབབ་
དེ་དག་ཚང་མ་མེད་པར་བཟོ་བར་མ་ཟད་རང་བྱུང་སྐྱེ་ཁམས་ལ་ལྡབ་ཉི་ཤི་ལས་ལྷག་པའི་གཏོར་སྐྱོན་ཐེབས་བཞིན་ཡོད།

སྤྱི་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་༡༦ཉིན་སྲིད་འཛིན་ཨོ་བྷ་མ་དང་BPགྱིས་རྒྱུན་ལས་གཙོ་འཛིན་གཉིས་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོད་
བྱས་ནས་BPཀྱིས་མཚོ་ཁུལ་གཏོར་སྐྱོན་དང་ལས་མེད་མང་ཚོགས་གྱི་འཚོ་བའི་ཁ་སྣོན། འདས་བཀྲོངས་སུ་སོང་བའི་
ལས་མིའི་ནང་མི་ལ་སེམས་གསོ་མཚོན་ཆེད་དང་། མཚོ་ཁུག་གཙང་བཟོ་བྱ་བ་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་ཨ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་
ཉི་ཤི་༼༢༠༠༠༠༠༠༠༠༠༠༽སྔོན་གཏོང་བྱེད་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་བྱུང་ཞིང་ལག་བསྟར་བྱས།

མཚོ་ཁུག་དེ་ནི་ཨ་རི་ས་ཁོངས་ཡིན་ཀྱང་BPགྱིས་སྣུམ་འདོན་བྱེད་པའི་ཐད་ལ་ཨ་རིའི་གཞུང་ནས་སྒྲིག་ལམ་དང་
ཆ་རྐྱེན་ལག་བསྟར་ནན་པོ་བྱས་མེད་པར་མ་ཟད་BPགྱི་ལྷོད་ཡངས་ཤོར་དྲག་པའི་རྐྱེན་དུ་མ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་
སྣུམ་བཤོ་བའི་གནས་ཚུལ་འདི་བྱུང་པ་རེད། ཡུལ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལྷར་གསོ་ཡོང་བར་ཉུང་མཐར་
མི་ལོ་༢༥་དགོས་བར་བཤད་དོ།

རེའུ་མིག་འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་སྣུམ་བཤོ་བའི་གྲངས་ཚད་ཏོན་འབུམ་གཅིག་གི་ཡན་ཅན་གྱི་རེའི་མིག་ཞིག་ཡིན།
རེའུ་མིག་འདི་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ལས་ཞུས་ཤིང་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར།

སྣུམ་གྲུ་དང་སྣུམ་བཤོ་བའི་མིང་	རྒྱལ་མིང་དང་ས་གནས་	དུས་ཡུན་ཟླ་ཚེས་	འཇལ་ཚད་ ཏོན་གྲངས་
Lakeview Gusher	ཨ་མེ་རི་ཀ ཁཱ་ལི་ཧྥོ་ནི་ཡའི་ཁེ་རན་རྫོང་། United States, Kern County, California	སྤྱི་ལོ་༡༩༡༠ཟླ་༥་ཚེས་༡༤་ནས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༡༡ཟླ་༩་ཚེས་བར་	1,200,000
Deepwater Horizon	ཨ་མེ་རི་ཀ མེག་ཟེ་ཁོ་མཚོ་ཁུག United States, Gulf of Mexico	སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ཟླ་༤་ཚེས་༢༠་ནས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ཟླ་༧་ཚེས་༡༥་བར་	414,000–1,186,000
Gulf War oil spill [b]	ཨཱེ་རཱ་ཥི། སྟག་གཟིག་མཚོ་ཁུག  Iraq, Persian Gulf and Kuwait	སྤྱི་ལོ་༡༩༩༡ཟླ་༡་ཚེས་༢༣་	270,000–820,000
Ixtoc I	མེག་ཟེ་ཁོ་རྒྱལ་ཁབ། མེག་ཟེ་ཁོ་མཚོ་ཁུགMexico, Gulf of Mexico	སྤྱི་ལོ་༡༩༧༩ཟླ་༦་ཚེས་༣་ནས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༨༠ཟླ་༣་ཚེས་༢༣་བར་	454,000–480,000
Atlantic Empress / Aegean Captain	ཋི་ནི་ཌ་ཌི་དང་ཋོ་བྷ་གོ  Trinidad and Tobago	སྤྱི་ལོ་༡༩༧༩ཟླ་༧་ཚེས་༡༩་	287,000
Fergana Valley	ཨུ་ཟེ་བྷེ་ཁེ་སི་ཐན།  Uzbekistan	སྤྱི་ལོ་༡༩༩༢ཟླ་༣་ཚེས་༢་	285,000
Nowruz Field Platform	ཨཱེ་རན། སྟག་གཟིག་མཚོ་ཁུག Iran, Persian Gulf	སྤྱི་ལོ་༡༩༨༣ཟླ་༢་ཚེས་༤་	260,000
ABT Summer	ཨཱན་གྷོ་ལ།  Angola, 700 nmi (1,300 km; 810 mi) offshore	སྤྱི་ལོ་༡༩༩༡ཟླ་༥་ཚེས་༢༨་	260,000
Castillo de Bellver	ལྷོ་ཨ་ཧྥེ་རི་ཁ། སཱིལ་ཌན་ཧཱ་མཚོ་འགྲམ། South Africa, Saldanha Bay	སྤྱི་ལོ་༡༩༨༣ཟླ་༨་ཚེས་༦་	252,000
Amoco Cadiz	ཧྥ་རཱན་སི། བྷ་རེ་ཐན་ནེ།  France, Brittany	སྤྱི་ལོ་༡༩༧༨ཟླ་༣་ཚེས་༡༦་	223,000
MT Haven	དབྱི་ཋ་ལེ་ཡ། དཀྱིལ་ཤར་མཚོ་ཁུག Italy, Mediterranean Sea near Genoa	སྤྱི་ལོ་༡༩༩༡ཟླ་༤་ཚེས་༡༡་	144,000
Odyssey	ཁཱ་ནཱ་། ནོ་ཝ་སི་ཁོ་ཋེ་ཡ། Canada, 700 nmi (1,300 km; 810 mi) off Nova Scotia	སྤྱི་ལོ་༡༩༨༨ཟླ་༡༡་ཚེས་༡༠་	132,000
Sea Star	ཨཱེ་རན། ཨོ་མན་མཚོ་ཁུག  Iran, Gulf of Oman	སྤྱི་ལོ་༡༩༧༢ཟླ་༡༢་ཚེས་༡༩་	115,000
Irenes Serenade	གྷི་རེ་སེ། ཕེ་ལོ་སི། Greece, Pylos	སྤྱི་ལོ་༡༩༨༠ཟླ་༢་ཚེས་༢༣་	100,000
Urquiola	སི་ཕཱེན། ཨཱ་ཁོ་རུ་ནཱ།  Spain, A Coruña	སྤྱི་ལོ་༡༩༧༦ཟླ་༥་ཚེས་༡༢་	100,000
Torrey Canyon	དབྱིན་ཇི། ཨེ་སི་ལི་སི། United Kingdom, Isles of Scilly	སྤྱི་ལོ་༡༩༦༧ཟླ་༣་ཚེས་༡༨་	80,000–119,000
Greenpoint Oil Spill	ཨ་མེ་རི་ཀ ནེའུ་ཡོར་ཁི། བྷི་རོ་ཁི་ལིན། United States, Brooklyn, New York City	སྤྱི་ལོ་༡༩༤༠་ནས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༥༠་ཁ་ཤས་	55,194– 97,402