སའི་གོ་ལ།
སའི་གོ་ལ་ནི་ཉི་མ་ནས་རྩིས་བའི་རྒྱུ་སྐར་ཨང་གསུམ་པ་དང་། ཉི་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུ་སྐར་
དག་ལས་སྲ་ཤིང་འཁྲེགས་པའི་རྒྱུ་སྐར་ཆེ་གྲས་ཞིག་ཡིན།
དེ་ལ་འཛམ་བུ་གླིང་དང་རྒྱུ་སྐར་
སྔོན་པོ། ད་དུང་སའི་གོ་ལ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར།
དེ་ནི་བྱ་དངོས་འབུམ་ཕྲག་དུ་མའི་ཁྱིམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་མིའི་རིགས་ཀྱང་དེར་འདུ་བ་
ཡིན།
སའི་གོ་ལ་ནི་བར་སྣང་སྟོང་བའི་དབྱིངས་སུ་ཚེ་སྲོག་འཚོ་གནས་བྱེད་ཐུབ་པའི་གོ་ལ་
ཉེག་གཅིག་ཡིན།
ཉི་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུ་སྐར་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ལས་ཆེ་ཆུང་ལྟར་དུ་རྩིས་པ་
ཡིན་ན་ཨང་༤་ཡིན།
|
དབྱིན་ |
བོད་ |
རྒྱ་ |
|
Sun |
ཉི་མ་ |
太阳 |
|
Mercury |
ལྷག་པ་ |
水星 |
|
Venus |
པ་སངས་ |
金星 |
|
Earth |
སའི་གོ་ལ་ |
地球 |
|
Mars |
མིག་དམར་ |
火星 |
|
Jupiter |
ཕུར་བུ་ |
木星 |
|
Saturn |
སྤེན་པ་ |
土星 |
|
Uranus |
སྐར་མ་གནམ་རྒྱལ་ |
天王星 |
|
Neptune
|
སྐར་མ་མཚོ་རྒྱལ་ |
海王星 |
ཡོངས་གྲགས་སུ་རྒྱུ་སྐར་འདི་ནི་ལོ་ངོ་ཐེར་འབུམ་༤་དུང་ཕྱུར་དང་༥་བྱེ་བ་༤ལྷག་གི་
སྔོན་ནས་གྲུབ་པ་དང་དེའི་ངོས་སུ་ཚེ་སྲོག་བྱུང་སྟེ་ཕལ་ཆེར་ལོ་ངོ་ཐེར་འབུམ་གཅིག་
ལྷག་འགོར་ཡོད། དེ་ནས་བཟུང་གོ་ལའི་སྟེང་གི་སྐྱེ་དངོས་སོགས་ལས་ཁ་དབུགས་ལ་
འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་སྟེ་སྲོག་མེད་དངོས་བོ་དང་སྐྱེ་དངོས་མིན་པ་དག་དེར་གནས་བར་
ཆ་རྐྱེན་སྐྲུན་པ་རེད།
ད་དུང་སའི་གོ་ལར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་དྲི་ངན་དབྱང་ལྡན་བང་རིམ་ཁྱབ་པ་བཀག་འགོག་
དང་ས་གཞིའི་སྟེང་ཚེ་སྲོག་རྒྱུན་སྲིང་བྱེད་ཐུབ་པ་རེད།
ས་གཞིའི་འབྱོར་བ་སྟེ་ས་ཁམས་
རིག་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་རྒྱུ་སྐར་འཁོར་ལམ་སོགས་ཀྱིས་ཚེ་སྲོག་དག་དུས་རིམ་འདིའི་བར་དུ་
རྒྱུན་སྐྱོང་བར་མཐུན་རྐྱེན་སྐྲུན་པ་དང་།
ཉི་མའི་འོད་ཚད་ཇེ་མཐོར་སོང་སྟེ་སྐྱེ་དངོས་རིམ་པའི་ཁ་དབུགས་དེ་མེད་པར་མ་བཟོ་
བར་ཏུ་སའི་གོ་ལས་མུ་མཐུད་དུ་ཚེ་སྲོག་དག་ལ་ད་དུང་ལོ་ངོ་ས་ཡ་1.5ལྷག་རིང་ལ་
ཚེ་སྲོག་གི་མཐུན་རྐྱེན་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་ཐུབ།
གོ་ལའི་ཕྱི་ངོས་ནི་སྲ་བརྟན་གྱི་ཁག་དུ་མར་བགོས་ཡོད་པ་དང་ས་ཤུན་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ།
དེའི་ངོས་དེ་རུ་འགུལ་སྐྱོད་བྱས་ཏེ་ལོ་ངོ་དུང་ཕྱུར་དུ་མར་གནས་པ་རེད། ཕལ་ཆེར་ངོས་དེའི་
བརྒྱ་ཆའི་71་ཚྭ་ཆུས་བཟུང་ཡོད་པ་དང་ལྷག་མ་རྣམས་ལས་གླིང་དང་གླིང་ཕྲན་གྲུབ་ཡོད།
ཆུ་ནི་སྲོག་ལྡན་དག་ལ་མཚོན་ན་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་རྒྱུ་སྐར་གང་རུང་
གི་སྟེང་དུའང་ཡོད་པ་མ་རེད།
སའི་གོ་ལས་ནམ་མཁའི་ད
བྱིངས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ཁུངས་སུ་གཏོགས་པའི་
དངོས་བོར་ནུས་པ་འདོན་བཞིན།
ད་ལྟ་སའི་གོ་ལས་ཉི་མར་སྐོར་བ་རྒྱག་ཐེངས་རེར་
གོ་ལ་རང་གི་སྲོག་ཤིང་ལ་ཐེངས་366.26འཁོར་སྐྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་མི་ལོ་གཅིག་
གི་རིང་ཚད་དེ་ཉིན་ཞག་365.26 དང་མཚུངས། སའི་གོ་ལའི་འཁོར་མདའ་ནི་ཏུའུ་23.4° ་
གསེག་ཏེ་འཁོར་སྐྱོད་ཀྱི་ངོས་སུ་ཐད་གཏུག་བྱས་ཡོད་པ་དང་།
དེ་ལས་ལོ་གཅིག་ནང་
གི་རྒྱུ་སྐར་ངོས་ཀྱི་དུས་ཚིགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དེ་བྱུང་བ་རེད།
ཉིན་ཞག365.24
སའི་གོ་ལའི་རང་བྱུང་གི་རྒྱུ་སྐར་ཏེ་ཟླ་བས་ལོ་ངོ་ཐེར་འབུམ་4.53
ལྷག་གི་སྔོན་ནས་སའི་གོ་ལར་སྐོར་བ་རྒྱབ་པ་དང་དེའི་འཁོར་སྐྱོད་མདའི་གསེག་
ཚད་གཏན་འབེབས་དང་རྒྱུ་སྐར་གྱི་འཁོར་ཚད་དལ་མོར་བྱས་པ་རེད། ཕལ་ཆེར་ལོ་ངོ་
ཐེར་འབུམ་4.1དང་3.8ལྷག་གི་སྔོན་དུ་རྒྱུ་སྐར་རྣམ་ཕན་ཚུན་གཏོར་སྐྱོན་
བྱུང་བ་དེས་ཁོར་ཡུག་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་ནས་སའི་གོ་ལ་དང་ཟླ་བའི་
ཁོར་ཡུག་འདི་སྐྲུན་པ་ཡིན་ནོ།
|
Orbital characteristics
འཁོར་སྐྱོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས། |
|
Aphelion
ཉི་མ་དང་ཐག་རིང་བའི་ཚད། |
152,097,701 km
1.0167103335 AU |
|
Perihelion
ཉི་མ་དང་ཐག་ཉེ་བའི་ཚད། |
147,098,074 km
0.9832898912 AU |
|
Semi-major axis
འཁོར་མདའི་ཕྱེད་ཀའི་རིང་ཚད། |
149,597,887.5 km
1.0000001124 AU |
|
Orbital period
འཁོར་ཡུན། |
365.256366 days
1.0000175 yr |
|
Average orbital speed
ཆ་སྙོམས་གྱི་མྱུར་ཚད། |
29.783 km/s
107,218 km/h |
|
Inclination གསེག་ཚད། |
1°34'43.3"
to Invariable
plane |
|
Longitude of ascending node
ཡར་འཐེན་པའི་གཞུང་ཐིག |
348.73936° |
|
Satellites གོ་ལའི་སྲུང་སྐར། |
1 (the Moon) |
|
Physical characteristics
རང་བྱུང་སྒྲིག་གཞིའི་ཁྱད་ཆོས། |
|
Mean radius ཆ་སྙོམས་གྱི་ཚངས་ཕྱེད། |
6,371.0 km |
|
Equatorial radius
ཐིག་དམར་གྱི་ཚངས་ཕྱེད། |
6,378.1 km |
|
Polar radius
སྣེའི་ཚངས་ཕྱེད། |
6,356.8 km |
|
Circumference
མཐའ་འཁོར། |
40,075.02 km (equatorial)
40,007.86 km (meridional)
40,041.47 km (mean) |
|
Surface area
ས་ངོས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན། |
510,072,000 km²
148,940,000 km² land (29.2 %)
361,132,000 km² water (70.8 %) |
|
Volume གཞི་ཁྱོན། |
1.0832073 × 1012 km3 |
|
Mass ལྗིད་ཚད། |
5.9736 × 1024 kg |
|
Mean density
ཆ་སྙོམས་ཀྱི་མཐུག་ཚད། |
5.5153 g/cm3 |
|
Equatorial surface gravity
ས་ངོས་ཀྱི་འཐེན་ཤུགས། |
9.780327 m/s²
0.99732 g |
|
Escape velocity
བྲོས་ཕྱོལ་གྱི་མྱུར་ཚད། |
11.186 km/s |
|
Sidereal rotation
period རྒྱུ་སྐར་གྱི་འཁོར་ཡུན། |
0.99726968 d
23h 56m 4.100s |
|
Equatorial rotation velocity
ཐིག་དམར་འཁོར་བའི་མྱུར་ཚད། |
1,674.4 km/h (465.1 m/s) |
|
Axial tilt
འཁོར་མདའི་གསེག་ཚད། |
23.439281° |
|
Albedo
འོད་ལྡོག་འཕྲོའི་ཚད། |
0.367 |
|
Surface temp.
ངོས་ཀྱི་དྲོད་གྲངས།
Kelvin
Celsius |
|
min |
mean |
max |
|
184 K |
287 K |
331 K |
|
−89 °C |
14 °C |
57.7 °C |
|
|
Atmosphere མཁའ་དབུགས། |
|
Surfacepressure
ངོས་ཀྱི་གནོན་ཤུགས། |
101.3 kPa (MSL) |
|
Composition གྲུབ་ཆ། |
78.08% Nitrogen (N2)
20.95% Oxygen (O2)
0.93% Argon
0.038% Carbon
dioxide
About 1% water
vapor (varies with climate)[8] |
