རྫ་ཆུ་རུ་ཆུ་ཐོག་ནས་འགྲིམ་འགྲུལ་གྱི་བཀོད་པ་གཅིག་གྱུར་བྱེད་དཀའ་པས་དུམ་བུར་ཕྱེ་སྟེ་སོ་སོར་བགོས་ཡོད།
སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་༢༡༠༠ལོའི་དུས་སུ་ཆུ་བོ་འདིའི་རྒྱུད་དུ་ཆེས་སྔ་བའི་ཚོ་ཁག་བྱུང་བ་དང་། ལྕགས་ཆས་དུས་རབས་ཀྱི་
པྰན་ཁྲང་ཞེས་པའང་ཆུ་བོ་འདིའི་རྒྱུད་དུ་གནས་མྱོང་སྟེ།
དུས་རབས་དང་བོར་གནས་པའི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་
ཧྥོ་ནན་གྱི་ཁྰེམས་(Khmer )རིག་གནས་དེ་ཡང་ཆུ་བོ་འདིའི་སྨད་རྒྱུད་དུ་ཆེས་སྔ་མོར་དར་བའི་རིག་གནས་ཡིན།
ཨན་ཁོར་(Angkor)ས་ཆའི་གནའ་ཤུལ་ཏུ་གནའ་རྫས་རྙེད་པ་ལས་དོང་ཙེ་སོགས་རྙེད་པ་དེ་ནི་གནའ་བའི་རོ་མ་
རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་དང་མཉམ།
ཡིན་ཡང་རྒྱ་གར་གྱི་ཁྰེམས་རྒྱལ་རབས་དེ་དུས་རབས་ལྔ་བར་མཇུག་རྫོགས།
ཁྰེམས་རྒྱལ་རབས་འཇིག་པའི་རྗེས་སུ་རྫ་ཆུ་ནི་ཟྰེ་མ་ས་ཁུལ་དང་།
ཡྰོ་ནན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཋང་ཁེན་
ས་ཆའི་དཀྱིལ་དང་།
དེ་ནས་ལྰོ་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཁྰམ་བྷོ་ཌི་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་མཚོར་འབབ་ཅིང་།
ཁྰེམས་རྒྱལ་རབས་འཇིག་རྗེས་ཚོ་ཁག་དེ་དག་གི་འབྲེལ་བ་ཡང་ཆུ་བོ་འདིས་བཅད།
ཆུ་བོ་རྫ་ཆུའི་ཆབ་རྒྱུན་འདི་
ནུབ་ཕྱོགས་པ་ལས་ཆེས་སྔ་བར་མཐོང་མཁན་ནི་ཕྰོར་ཋུ་གྷུའི་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་葡萄牙་ཀྱི་མི་ཡིན།
དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༥༤༠ལོར་ཡིན་ལ་།
སྤྱི་ལོ་༡༥༦༣ལོར་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་ས་ཁྲའི་སྟེང་དུ་ཆུ་བོ་འདིའི་སྟོད་རྒྱུད་བཀོད་དེ།
སྤྱི་ལོ་༡༦༤༡ནས་༤༢བར་གཙོ་བོ་
ཡོ་རོབ་གླིང་གི་རྒྰ་རི་ཡི་སྐབས་སུ་ཝོ་སི་ཧྰོ་(Dutch Gerrit
van Wuysthoff) ཞེས་བས་སི་ཕན་西班牙དང་ཕྰོར་ཋུ་གྷུའི་葡萄牙
Spaniards and
Portuguese ཡི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་དང་ཚོང་བ་ཁྲིད་ནས་ཡོ་ནན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆུ་བོ་འདིའི་རྒྱུད་དུ་སླེབས་པ་དང་།
ལྷག་པར་དུ་དུས་རབས་༡༩བའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་ཧྥ་རན་སི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་ས་འདིར་སླེབས་ནས། ༡༨༦༡ལོར་དངོས་སུ་
རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ཟེ་གྷོང་(Saigon)གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་བ་བཟུང་བར་མ་ཟད།
༡༨༦༣ལོར་ཁྰམ་པོར་ཌི་རྒྱལ་ཁབ་ནས་འཇབ་རྒོལ་འགོག་ཆེད་སྲུང་སྐྱོབ་གཞུང་དོན་ཁང་ཡང་བཙུགས། མ་ལག་ཚད་ལྡན་གྱི་
ཆུ་བོ་རྫ་ཆུའི་བཞུར་ལམ་བརྒྱུད་མཁན་ཆེས་ཐོག་མ་ནི་ཧྥ་རན་སི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཨྰར་ནི་ཌོ་དི་ (Ernest
Doudard de Lagrée)
དང་རྒྰ་རེ་ནི་ཡིས་ཁྲིད་པའི་ཧྥ་རན་སི་ཡི་ཆུ་བོར་བསྐྱོད་པ་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་།
ཁོ་ཚོ་ཆུ་བོ་འདིའི་འགོ་ཁུངས་ནས་ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་མཚམས་སུ་སྤྱི་ལོ་༡༨༦༦ནས་༡༨༦༨བར་སྐྱོད། ཆུ་བོར་བསྐྱོད་པ་ཞེས་པ་
དེས་གཙོ་བོ་ཆུ་བོ་འདི་འབབ་བརྒྱུད་ལུང་གཟར་མང་བོ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ལས་ཆུ་བོ་འདིའི་འགོ་ཁུངས་ངོ་མ་ནི་མ་ཤེས་ཏེ།
སྤྱི་ལོ་༡༩༠༠ལོར་ད་བཟོད་ཨི་རི་སི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྰེ་ཁྲི་རོ་ཁོ་ཡིས་གསར་ཏུ་རྙེད། ཧྥ་རན་སིས་སྤྱི་ལོ་༡༨༩༣ལོ་ནས་བཟུང་།
ཆུ་བོ་འདི་བདག་འཛིན་བྱེད་ཆེད་ལྰོ་རྒྱལ་ཁབ་བར་དུ་མངའ་ཐང་རྒྱ་བསྐྱེད། ཨ་རི་དང་ཧྥ་རན་སི་ས་འདིར་ཐོན་ནས་
དུས་རབས་༢༠བའི་ལོ་རབས་བཅུ་བའི་དམག་འཁྲུག་མཇུག་བསྒྲིལ།
ཡྰོ་ནན་དམག་འཁྲུག་གི་རྗེས་སུ་ཨ་རི་བས་བཙུགས་པའི་ཐྰེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གསར་བ་དང་།
དེ་མིན་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཅིག་གིས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་པས་ཆུ་བོ་འདི་
བེད་སྤྱོད་པར་བཀག་འགོག་བྱས་སོ། །
